Egels (Erinaceus europaeus) in winterslaap?

Ja, maar zelf in de winter zie je wel eens een platgereden egels op de weg. Hoe zit dat dan?
In de Bijentuin vinden ook deze dieren beschutte en veilige plaatsen. De tuin ligt niet direct aan een drukke verkeersweg. De zanderige bodem is ideaal voor egels. Bosranden en open plekken in het bos zijn hun habitatten. Vochtige plaatsen en moerassen, kunnen ze niet verdragen, zeker niet in combinatie met koude.
Het bekende verdedigingswapen van de egel zijn de pennen. Met een dikke spier om het lichaam kunnen ze geopend en gesloten worden. Deze naalden zijn drie cm. lang. Volwassen dieren hebben 5-6000 met lucht gevulde stekels. Jonge dieren hebben er wel tot 3 miljoen.
Een egel in winterse voedselnood, vooral bij vriezend weer, kan men wat kattenbrokken geven.
In de praktijk zoeken ze vaak droge schuilplaatsen onder tuinschuurtjes e. d. Men vindt dan wat dikke zwarte keutels en door deze vieze vondsten begrijpen mensen soms niet wat er aan de hand is. Ze gaan in de aanval om ongedierte te bestrijden. Het loopt meestal uit op uitroeiing van nuttige en onschuldige egels. Door een sterk ontwikkeld reukorgaan kunnen ze insecten in de grond opsporen en verorberen.
Lees het hier meer over winterslaap...

Winterwandeling o.l.v. gids

Kerstboom, den of spar?

Langs de tuinranden groeien veel naaldbomen: fijnsparren en Douglassparren.
Omdat fijnsparren (picea abies) in deze tijd van het jaar, als kerstbomen, ook wel kerstdennen genoemd, verhandeld worden, eerst iets over de fijnspar. De boom heeft een sierlijke piramidale groeiwijze. Twee centimeter lange naalden. staan spiraalsgewijs langs de twijgen ingeplant. In de noordelijke tuinrand staat een fraai exemplaar. 

Sparren zijn niet inheems in NL en ook niet eens erg geschikt voor ons klimaat. De lengte blijft dan ook behoorlijk achter bij de indrukwekkende exemplaren die in de Midden-Europese bergen groeien. Het hout dat de boom levert, is het bekende vurenhout. http://nl.wikipedia.org/wiki/Vuren_%28hout%29 Verkrijgbaar in vele afmetingen. Het hout wordt ook industrieel  gebruikt, voor het maken van papier. 

Een kerstboom heeft niets met het feest van Kerst te maken. Midden negentiende eeuw kwam het in huis halen en optuigen van een fijnspar, als een soort versieringsdrift in de mode. De takken verspreiden een fijne geur. Het werd in die tijd ook bekend dat de boom geneeskrachtig werkt tegen tuberculose. Dat zal er toe bijgedragen hebben, dat het een rage werd.  http://nl.wikipedia.org/wiki/Kerstboom

Een lindeboom (Tilia)

opvallend lang groen

 staat net achter de zomereik, met de uilennestkast. Lindes behoren tot de kaasjeskruidfamilie (Malvaceae). Wanneer ze in bloei staan (juni), zijn het geweldige leveranciers van honing.
Honingbijen maken van de zeer geurige, groen-gele bloemen een honing, die vanwege zijn hoge kwaliteit terecht wel de koningin onder de honing wordt genoemd. Bijen bezoeken de bloemen vaak in de ochtend en in de avond, wanneer de nectar overvloedig vrijkomt. Toch kunnen hommels en ook bijen door voedselconcurrentie verhongeren en zijn dan dood terug te vinden onder de boom. Meestal gaat het dan om een solitair staande boom. Onder gunstige omstandigheden is elke lindenbloem in staat om 25 ml nectar te geven. De groen-gele honing, die in de korf gerijpt is, heeft een pittige smaak en is erg geurig. Voordat de geraffineerde suiker zijn intrede deed, was deze honing de meest begeerde zoetstof. Ze bevat 39.27% ​​levulose en 36,05% glucose . Medicinaal is de honing inzetbaar, maar ook andere delen van de linde, zoals de bloesem, blad en schors. Het kan gedroogd worden en is als medicijn te gebruiken voor galafscheiding, goede nachtrust en opheffen van kramp. Uit het hout worden o.a. kunstvoorwerpen, gitaarkasten en klompen gesneden. De bast van de rechte stam is de eerste 20 jaar glad. Daarna ontstaan er groeven. De boom kan honderden jaren, zoniet duizend jaar oud worden.

Gezellig einde van het seizoen in de Bijentuin

zonnestralen 

Op de laatste werkochtend van dit jaar, maandagmorgen 24 – 11 had een feestelijk tintje.

Gezellig rond de tafel bij het haardvuur, met warme chocolademelk en kleine, maar fijne cadeautjes.

Terug kijkend op een jaar met veel veranderingen in de tuin. Onnodig te zeggen, dat dit met zware lichamelijk arbeid gepaard is gegaan.

Er is gestreefd naar optimale omstandigheden voor Honigbijen, het hoofdthema van de tuin.

Vrijwilligers achter de nectarkroeg vlindertuin

Aan het eind van de morgen, bij een gezamenlijke rondwandeling door de zon overgoten tuin, hebben we live nagenoten van de geleverde prestaties en van wat er in de tuin nog te zien is, op dit vergevorderde tijdstip in de novembermaand.
In januari beginnen de werkochtenden weer op maandagmorgen.

Vrijwilligers ook nieuwe, zijn heel hartelijk welkom. 

Het schrijven op dit blog gaat gewoon door.

Zilveren boomkussen (Enteridium lycoperdon) boompuist

Dit najaar schijnt een goede slijmzwammen tijd te zijn. Tot twee keer toe kwam de heksenboter (Fuligo septica) voor op een in 2007 omgewaaide stronk. Nu laat zich de boompuist of zilveren boomkussen (Enteridium lycoperdon), een soort slijmzwam of Myxomyceet, waarnemen in de tuin. Aan de voet van een rechtopstaande kersenboomstam, bij de composthoop. Eén van de tuinwerkgroepleden zag en melde dit.
"Slijmzwammen leven vooral op bosgrond en dood hout. Ze eten bacteriën, schimmels en andere micro-organismen. Slijmzwammen behoren tot de amoeben, een groep eencellige, vormeloze organismen die los staat van dieren, planten, schimmels en bacteriën. Amoeben bewegen zich voort met behulp van minuscule uitstulpingen, schijnvoetjes". zo schrijft www.Nu.nl http://www.nu.nl/wetenschap/2991027/slijmzwam-vervoert-eten-langs-mierenpaadjes.html
Natte periode's zijn gunstig voor de ontwikkeling. Bij droogte gaat de zwam in slaapstand en daarop wordt het uiterlijk aangepast.
Sporen worden door wind en regen verspreidt, maar ook de slijmzwam vlieg( Epicypta testata), leeft als larve en als een nimf in deze schimmel en draagt ​​bij aan verspreiding van de sporen.
Doolhof video http://www.visionair.nl/wetenschap/video-slijmzwam-lost-doolhof-op/

http://www.plantenenbeesten.info/fel-gele-zwam-slijmzwam/

Beuk, eik, herfstkleur, stinkzwam.

beukenhaag met nectarkroeg

Linde

Op het ogen blik zijn het beuken- en eiken- blad op het toppunt van verkleuring. Het geel van de herfstkleur geeft iets vrolijks aan het sombere, druilerige weerbeeld van vandaag. De lindeboom achter de omheining, heeft nog groen blad. De takken hangen ver boven de tuin. Bij bloei een zeer nectarrijke- dus bij-vriendelijke boom. 

In de tuin groeide nog een stinkzwam (Phallus impudicus) alsof het nog geen november was. De bedoeling is dat vliegen de groene sporen van de hoed aflikken en via hun uitwerpselen verspreiden. Als het minder ver in het najaar is, likken kleine en grote vliegen, aangetrokken door de geur, de hoed schoon.   Maar nu de tijd al ver gevorderd is en ondanks dat de zwam een sterke gaslucht, anderen noemen het een aaslucht, af gaf, vloog er slechts een klein vliegje op.

Phallus impudicus

beuk achter bijenstal

Heksenboter-fuligo-septica 2

Voor de tweede keer binnen zes weken, is er heksenboter op de afgezaagde, dikke naaldboomstam gegroeid. De substantie hangt helemaal van het hout af, bijeen gehouden door een vlies. Een verplaatsingsspoor is duidelijk te zien.
Bij aanraking geeft het spul korrelig geel af. Heksenboter twijfelt tussen plant en dier. Op 2 oktober geleden schreef ik er een blog over.
http://natuurtuin.blogspot.nl/2014/10/heksenboter-fuligo-septica.html

Geweizwam (Xylaria hypoxylon).

Het is een veelvoorkomend zwammetje.
Dit leuke paddenstoeltje, in de vorm van een hertengewei, is het hele jaar door, maar vooral in de herfst, te vinden op dood loofboomhout.
Jonge exemplaren zijn wit. Geleidelijk aan worden ze van onder af zwart.
Voortplanting gebeurt zowel ongeslachtelijk, door middel van witte jonge zwammen, als geslachtelijk via zwarte oudere exemplaren.
Ze zijn oneetbaar.
Medisch gezien dragen ze wel stoffen, die de groei van tumorcellen afremmen. Lees hier meer...

Zie hier meer...

Opgevallen najaarsbloei in de tuin.

Wikke

Tussen het verdorrende blad is het verrassend, als het oog op een nog bloeiende plant valt.
Je kunt zomaar een nog in bloei staande Calluna tak aantreffen, of zelfs een trosje Erica op de heide.
Veel Duizendblad bloeit nog en is nog overal te zien, in wegbermen,  bosranden en graslanden.

rode klaver

In het middenveld van de tuin, viel een dapper bloeiende Wikke met witte bloemen op.
Ergens anders stond nog een rode klaver zijn beste beentje voor te zetten.
De kleuren zijn vaak  fletser dan bij de zomerbloei. Dat zal ook te maken hebben met een vermindert aanbod van nectar voor de bijen en vlinders.
Op o.a. het Sedum ( Hemelsleutel), dat in de tuin rijkelijk aanwezig is, kunnen bijen en vlinders in het najaar terecht voor voedsel.
Goede suggesties voor  nectarplanten in augustus, september en oktober, vindt u op de onderstaande link. http://www.bieenkorf.be/plantengids.htm

Rode bosbes of vossenbes (Vaccinum Vitis-idaea).

De Latijnse naam betekent: wijnstok van Ida een berg op Kreta.

Het is net als de blauwe bosbes, een lage struik.

In tegenstelling tot de blauwe bosbes (Vaccinium myrtillus), die zijn blad verliest in de herfst, blijven deze struiken het hele jaar door groen. De smaak van de vossenbessen is vrij zuur. Ze worden met suiker ingemaakt en onder de naam: preiselbeeren, veel geserveerd bij wildgerechten. Medicinaal hebben de bessen een hoge waarde, door de gunstige werking op spijsvertering en urinewegen. Ze werken ontsmettend en worden bij blaasontsteking en ter preventie daarvan, nog steeds ingezet. Meestal wordt industrieel hiervoor de verwante Cranberry’s gebruikt. Zowel Granberry (Vaccinium macrocarpon), als rode bosbes, bevatten ze veel flavonoïden, vitamine C en E. http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/gezonde-voeding/113015-de-geneeskracht-van-rode-bosbes.html

 

Vossenbessen, samen met heide in de tuin

Bijen en hommels bezoeken de bloemen, voor het verzamelen van nectar en stuifmeel.

In tegenstelling tot wat de wetenschappelijke naam doet vermoeden, houd de struik van een niet al te warm klimaat en zelfs van een pak sneeuw in de winter. De bloei vindt meestal plaats in mei. Nachtvorst tijdens de bloei, remt de vruchtafzetting. Bij gunstige omstandigheden, zoals voldoende vocht, is er in de nazomer nog een tweede bloei, maar zelfs nu zijn er nog wel enkele bloeiende bloemen aan de struiken te vinden. Het gewas gedijt op zure, arme zandgrond, liefst op open plekken of onder loofbomen. De rode bessenstruiken groeien in symbiose met wortelschimmels (Mycorrhiza), die zorgen voor een goede voedingsopname en hebben een afweer in zich tegen schadelijke stoffen. Vogels en bosdieren eten de bessen. Via de mest en vooral uitwerpselen van de vogels worden de zaden verspreid. Het is dit jaar een vruchtbaar jaar voor de Rode bosbes. (Link naar een eerder artikel)

Gele aardappelbovisten (Scleroderma citrinum)

nog jonge bovist met meer kostgangers directe omg. tuin in 2011

Gele aardappelbovisten  Scleroderma citrinum  zijn dit jaar weer overal rijkelijk aanwezig. Ook in de tuin komen er een paar voor, maar in de directe omgeving is het er op sommige plaatsen mee bezaaid. Hier meer

Het komt minder vaak voor dat er een parasiterende zwam of zelfs een meervoud hiervan op groeit; de Kostgangerboleet (Boletus parasiticus).  http://www.natuurbericht.nl/?id=7031